Dünyanın En Ünlü Kadın Yazarları

7 dk okuma

Kaç yaşında olursanız olun, iyi bir kitapla kurulan bağın yeri ayrıdır. Hele hele o kitabın arkasındaki kalem bir kadınsa, hikaye çoğu zaman daha katmanlı, daha incelikli olur. Çünkü kadın En Iyi 20 Kadin Yazar, dünyayı kendilerine has bir gözle görür ve aktarır. Çocuğuna kitap seçmeye çalışan bir ebeveyn olarak, bu isimleri tanımak hem sana yol gösterir hem de evdeki minik okura rol modeller sunar. Biz Dunyada Kitap olarak, Türkçe kitapları dünyanın dört bir yanına gönderiyoruz. Almanya’dan, Amerika’dan, Kanada’dan sipariş veren ailelerin en çok aradığı kitaplar arasında bu yazarların eserleri var.

Bu yazıda, dünyanın en ünlü kadın yazarlarını dört başlık altında topladık. Edebiyat tarihinden günümüze uzanan bu isimler, sadece satırlarıyla değil, hayat hikâyeleriyle de ilham veriyor. Hazırsan başlayalım.

Kadın Yazarlar Edebiyatı Nasıl Değiştirdi?

Kadınlar yüzyıllar boyunca yazmakta zorlandı. Kendi adlarıyla yayımlayamayan, takma isim kullanan ya da yazdıklarını gizlice saklayan sayısız kadın var. Jane Austen eserlerini "By a Lady" imzasıyla yayımladı. Mary Ann Evans, George Eliot adını aldı. Bu direniş, edebiyatı bambaşka bir noktaya taşıdı. 1909’dan bu yana Nobel Edebiyat Ödülü’nü kazanan 17 kadın var. Sonuncusu 2022’de Annie Ernaux oldu. Bu 17 isim, erkek egemen anlatıya meydan okuyarak kadın bakış açısını dünyaya kazandırdı. Oysa 2023 itibarıyla Booker Ödülü sahiplerinin yüzde 40’ı kadın; bu oran 1969’da sıfırdı. Sayılar, edebiyatın cinsiyet dengesinin yavaş da olsa değiştiğini gösteriyor.

Kadın yazarlar aşkı, aileyi, savaşı, acıyı hep farklı anlattı. Sadece olay aktarmakla yetinmediler; duyguyu, iç sesi, gelgitleri merkeze koydular. Mesela savaş anlatılarında cephe gerisindeki kadınların kaygılarını, çocukların korkularını işlediler. Edebiyatın penceresini genişlettiler. Bugün çocuğunun kitaplığında bu yazarlara yer açmak, ona çok sesli bir dünya aralamak demek. Ayrıca bu yazarlarla ilgili daha derin bir okuma yapmak istersen, kadın yazarlar rehberi yazımızda farklı türleri ve dönemleri ele aldık.

Avrupa’nın Zamansız Kadın Yazarları

Avrupa edebiyatı, dünya çapında en çok okunan kadın yazarların memleketi. İşte o kıtadan bazı isimler:

Jane Austen (1775-1817)

İngiltere’nin Hampshire kentinde doğdu. Toplam altı roman yazdı, dördü sağlığında yayımlandı. "Aşk ve Gurur" (1813), "Emma" (1815) gibi eserleriyle bugün hâlâ en çok uyarlanan yazar. Mizahı ve toplumsal eleştiriyi öyle zarif işliyor ki, 200 yıl sonra bile okur buluyor. Austen’in romanları, gençler için sadeleştirilmiş baskılarla çocuklara da ulaşıyor. Mesela "Pride and Prejudice"ın 8 yaş ve üzeri için uyarlanmış versiyonu var. Eserleriyle ilgili daha fazla bilgiye British Library’nin Jane Austen sayfasından ulaşabilirsiniz.

Virginia Woolf (1882-1941)

Modernizmin öncüsü. Bilinç akışı tekniğini edebiyata sokan isim. "Mrs. Dalloway" (1925) bir günde geçer ama karakterin zihninde yılları dolaşırsın. "Kendine Ait Bir Oda" (1929) ise kadınların yazabilmesi için ekonomik özgürlük ve fiziksel alan şart demişti. Bu deneme, hâlâ üniversitelerde temel metindir. Çocuklara direkt Woolf okutmak zor ama ergenlik çağındaki kız çocukları için feminist düşüncenin kapısını aralar. Woolf’un anlatımına görsel bir giriş yapmak istersen, aşağıdaki kısa belgesel çok aydınlatıcı.

Agatha Christie (1890-1976)

Polisiyenin kraliçesi. 66 dedektif romanı, 14 kısa hikâye derlemesi yazdı. Kitapları 2 milyarın üzerinde satıldı - İncil ve Shakespeare’den sonra en çok satan üçüncü isim. Hercule Poirot ve Miss Marple karakterleri efsanedir. Çocuklar için Agatha Christie okumak erken yaşta mantık yürütme ve dikkat becerisini geliştirir. 10 yaş ve üzeri için uygun pek çok kitabı Türkçeye çevrildi. Mesela "On Kişiydiler"in çocuk versiyonu, polisiye meraklısı gençlere göre.

Simone de Beauvoir (1908-1986)

Fransız varoluşçu filozof ve yazar. "İkinci Cins" (1949) feminist teorinin başyapıtıdır. Kitap, “Kadın doğulmaz, kadın olunur” cümlesiyle açılır. 1.200 sayfalık bu dev eser, ancak daha büyük gençler için uygun. Ama anı kitapları, mesela "Bir Genç Kızın Anıları", ergenlikteki bir okura kendini tanıma yolunda eşlik edebilir. Beauvoir’ın açık sözlülüğü ve cesareti, genç kızlara rol model olur. Felsefesinin temellerini Stanford Encyclopedia of Philosophy üzerinden daha derinlemesine inceleyebilirsiniz.

Türk Edebiyatında Kadın Kalemler

Kendi edebiyatımız da kadın yazarlar açısından hayli zengin. Diasporada büyüyen çocuklara bu isimleri tanıtmak, hem dil bağını güçlendirir hem de kendi kültürüne ait güçlü kadın figürleri sunar.

Halide Edib Adıvar (1884-1964)

Kurtuluş Savaşı’nın "Halide Onbaşı"sı. Ama aynı zamanda Türk edebiyatının ilk kadın romancılarından. "Ateşten Gömlek" (1922) ve "Sinekli Bakkal" (1936) en bilinenleri. Özellikle "Ateşten Gömlek", ortaokul çağındaki çocuklara tarih bilinci aşılarken bir kadının mücadelesini de gözler önüne serer. Halide Edib, 1919’da Sultanahmet Mitingi’nde yaptığı konuşmayla da hafızalara kazınmıştır.

Adalet Ağaoğlu (1929-2020)

Cumhuriyet dönemi edebiyatının en önemli isimlerinden. "Ölmeye Yatmak" (1973), bir kadının iç hesaplaşması ve Türkiye’nin dönüşümü üzerine. Romanları yetişkin okura hitap etse de, lise çağındaki gençler için birey olma kavramını sorgulatan bir yazar. Ağaoğlu, tiyatro oyunları da yazdı; "Çatıdaki Çatlak", absürt tiyatronun başarılı örneklerinden sayılır.

Elif Şafak (1971-)

Günümüzün en çok okunan Türk yazarlarından. Romanları 55 dile çevrildi. "Aşk", "Baba ve Piç", "On Dakika Otuz Sekiz Saniye" gibi kitaplarıyla dünya çapında tanınıyor. Bilhassa diaspora aileleri için Şafak’ın eserleri büyük anlam taşır; kimlik, aidiyet, göç gibi temaları ustalıkla işler. "Baba ve Piç" lise çağındaki gençlere hem aile bağlarını hem de tarihsel meseleleri duyarlılıkla anlatır. Şafak’ın kadın karakterleri güçlü ve çok boyutludur. Annelik ve yazarlık arasındaki gelgitleri sorgulayan "Siyah Süt" adlı deneme kitabı ise ebeveynlere ilham verebilir.

Sevgi Soysal (1936-1976)

Türkiye’nin 1960’lı yıllarına ayna tutan cesur bir kalem. "Yenişehir’de Bir Öğle Vakti" romanıyla Orhan Kemal Roman Armağanı’nı kazanmış, 12 Mart döneminde tutuklanmıştır. Hapishane deneyimlerini "Yıldırım Bölge Kadınlar Koğuşu"nda anlatır. Gençler için baskıcı rejimlere karşı dik duruşun, mizahla direnmenin örneğidir. Soysal’ın kitapları genellikle 14 yaş ve üzeri için uygundur.

Dünyanın Diğer Köşelerinden Kadın Yazarlar

Bu liste yalnızca Avrupa ve Türkiye ile sınırlı değil. Farklı kültürlerden gelen kadın yazarlar, çocuğunuzun ufkunu genişletir.

Toni Morrison (1931-2019)

Amerikalı yazar, 1993 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi. Siyahi kadınların deneyimlerini şiirsel bir dille anlattı. "Sevilen" (Beloved) adlı romanı, köleliğin psikolojik izlerini taşır ve 17 yaş üstü gençler için derin bir okuma sunar. Morrison’un ödül konuşması bile edebiyat dersi niteliğindedir. Biyografisine Nobel Prize sayfasından ulaşabilirsiniz.

Chimamanda Ngozi Adichie (1977-)

Nijeryalı yazar. "Yarım Sarı Güneş" ile Nijerya İç Savaşı’nı, "Amerikana" ile göçmenlik ve ırk konularını işler. Kısa denemesi "Tehlike Altındaki Hikayeler" 2018’de yayımlandı. Ortaokul son sınıf ve lise öğrencileri için hem sürükleyici hem öğreticidir. Adichie’nin kitapları İngilizce orijinalinden Türkçeye çevriliyor ve diaspora gençlerinin iki dil arasındaki köprüsüne katkı sağlıyor.

Isabel Allende (1942-)

Şilili yazar. Büyülü gerçekçilik akımının en güçlü kadın temsilcilerinden. "Ruhlar Evi" aile destanıdır ve 15 yaş civarı gençler için büyüleyici bir tarih yolculuğudur. Allende’nin eserleri Latin Amerika’nın siyasi çalkantılarını kadın karakterlerin gözünden aktarır. Türkçede pek çok kitabı bulunuyor.

Çocuk Edebiyatında Kadın Yazarlar

Küçük yaşlardan itibaren kız çocuklarına rol model olabilecek kadın yazarlar çocuk edebiyatında da parlıyor. İşte kitaplığa eklenebilecek birkaç isim:

Beatrix Potter (1866-1943)

Tavşan Peter’ın yaratıcısı. 23 küçük formatlı hikâye kitabı yazdı ve resimledi. 3-6 yaş grubu için idealdir. Doğa sevgisini aşılayan bu kitaplar, İngiltere’de yüz yılı aşkın süredir basılıyor. Türkçe çevirileri de mevcut.

Astrid Lindgren (1907-2002)

İsveçli yazar, Pippi Uzunçorap’ın annesi. Kitapları 107 dile çevrildi, 165 milyondan fazla sattı. Pippi serisi 7-10 yaş için macera dolu, özgüven aşılayan bir okumadır. Lindgren’in eserlerinde çocukların hayal gücü ve bağımsızlığı hep ön plandadır.

J.K. Rowling (1965-)

Harry Potter serisiyle bütün bir kuşağı okumaya başlatan İngiliz yazar. 9 yaştan itibaren okunabilen seri, arkadaşlık, cesaret ve adalet temalarını işler. Rowling’in kitapları 80 dile çevrildi ve 500 milyonun üzerinde satıldı. Türkçe baskıları Yapı Kredi Yayınları’ndan çıkıyor.

Christine Nöstlinger (1936-2018)

Avusturyalı yazar, çocuk gerçekçiliğinin ustası. "Kimseleştirme Operasyonu" ve "Konrad: Fabrikadan Çıkan Çocuk" gibi kitapları 9-12 yaş için aile ve arkadaşlık ilişkilerini esprili bir dille ele alır. Nöstlinger, 1984’te Hans Christian Andersen Ödülü’nü kazandı.

Çocuğunuz İçin Yaş Gruplarına Göre Kadın Yazar Önerileri

Kitaplığı çeşitlendirmek için aşağıdaki tablodan faydalanabilirsiniz. Her yaş grubu için en az bir kadın yazar ve başlangıç kitabı önerdik.

Tablodaki kitapların çoğunu Türkçe olarak sitemizde bulabilirsiniz. Diasporada büyüyen çocuklar için bu eserleri ana dilinde okumak, kültürel köklerle bağı güçlendirir.