İskender Pala Kitapları: Divan Edebiyatının Modern Yorumcusu

7 dk okuma

Alev Alatlı Ve İskenderPala kitapları, son yirmi yılda Türkçe edebiyatın en çok satan listelerinden inmedi. Divan şiirini masa başında akademik bir uğraş olmaktan çıkarıp roman kurgusunun içine yediren Pala, Osmanlı kültürünü polisiye, aşk ve tarih ekseninde yeniden anlatıyor. Üstelik bunu yaparken okuru ağır bir dilin içine hapsetmiyor; tam tersine, merakla çevrilen sayfaların arasına incelikli göndermeler serpiştiriyor.

Şah ve Sultan | Kapı Yayınları - İskender Pala Bütün Eserleri Dizisi

$29.88$16.11

Satin al

New York'tan Berlin'e, Melbourne'den Toronto'ya kadar Türkçe okuyan herkese hitap eden bu 10 Kitap Takımlar, özellikle diaspora raflarında kendine sağlam bir yer edindi. 2023'te yalnız Kuzey Amerika'da 2.000'den fazla İskender Pala kitabı sattık. Peki bu kadar çok okunmasının sebebi ne? Hangi kitapla başlamalı, hangi sırayla gitmeli? İşte İskender Pala dünyasına adım atacaklar için kapsamlı bir rehber.

İskender Pala Kimdir?

İskender Pala, 1958 Uşak doğumlu bir edebiyat profesörü ve yazardır. Divan edebiyatı alanındaki akademik çalışmalarını roman ve deneme türlerine taşıyarak Osmanlı kültürünü günümüz okuruna sevdirmiştir. 1998'de yayımladığı ilk romanı "Babil'de Ölüm İstanbul'da Aşk" ile büyük bir çıkış yakalamış, ardından gelen her kitabıyla okur kitlesini genişletmiştir. Vikipedi'deki detaylı biyografisinde akademik kariyeri ve eserleri hakkında daha fazla bilgi bulabilirsiniz.

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nden mezun olduktan sonra doktorasını divan edebiyatı üzerine yaptı. Uzun yıllar üniversitelerde ders verdi, ansiklopedik divan şiiri sözlüğü hazırladı. Ama onu asıl geniş kitlelere tanıtan, ansiklopedi maddelerinden çok, kurgu eserleri oldu. Mesela "Katre-i Matem"i yazarken kullandığı Lale Devri detayları, sadece tarih kOrhan Pamuk Kitapları: Nobel Ödüllü Yazarın En İyi Eserlerida değil, bizzat dönemin el yazmalarında yaptığı araştırmalara dayanıyor.

İskender Pala'nın Edebiyat Anlayışı

Divan edebiyatı deyince çoğu kişinin aklına ağır bir dil, beyit ezberleri ve günlük hayattan kopuk imgeler gelir. İskender Pala, tam da bu algıyı kırmak için yazıyor. Ona göre Fuzuli'nin, Baki'nin, Nedim'in şiirleri aslında bugünün duygularını anlatıyor; yeter ki doğru kapıdan girilsin. Romanlarında bu kapıyı aralarken okuru sıkmadan, hatta çoğu zaman bir polisiye heyecanıyla sürüklüyor.

Pala'nın kitaplarında karşınıza çıkan beyitler, birer süs unsurundan ibaret değil. Hikâyenin düğüm noktalarında ipucu işlevi görüyorlar. "Babil'de Ölüm İstanbul'da Aşk"ta bir cinayeti çözmek için Mesnevi'den beyitler okumak gerekiyor. "Katre-i Matem"de ise bir lale soğanının peşinde koşarken Nedim'in gazelleriyle karşılaşıyorsunuz. Bu yöntem, okuru hem edebi bir mirasla tanıştırıyor hem de merak duygusunu diri tutuyor.

İskender Pala'nın eserleri, Türkçe edebiyat klasikleri arasında modern bir yere sahiptir. Klasikleşmiş anlatı kalıplarını kırması, tarihle kurguyu ustaca harmanlaması ve dilinin akıcılığıyla yeni nesil klasiklerin kapısını aralamıştır.

İskender Pala'nın En Çok Okunan Kitapları

Aşağıda, yurt dışı siparişlerinde en çok talep gören ve okur yorumlarında en yüksek puanı alan İskender Pala kitaplarını bulacaksınız. Her birini birer cümleyle değil, neden okunması gerektiğini anlatarak sıralıyoruz.

Babil'de Ölüm İstanbul'da Aşk (2004)

İskender Pala'nın ilk romanı ve muhtemelen en çok bilinen eseri. Bir cinayet soruşturması etrafında dönen hikâye, Mevlana'nın Mesnevi'sinden alınan beyitlerle örülüyor. Romanın başkahramanı, bir yandan katili ararken bir yandan da kendi geçmişiyle yüzleşiyor. Kitap 2004'te yayımlandığında 15 TL'ydi, şimdi yurt dışı fiyatları 18-22 dolar arasında değişiyor. Polisiye seven ama aynı zamanda tasavvufi derinlik arayanlar için ideal bir başlangıç.

Katre-i Matem (2007)

Lale Devri İstanbul'unda geçen bu roman, tarihi bir cinayet soruşturmasını konu alıyor. Bir lale soğanının etrafında şekillenen entrika, dönemin sosyal hayatını, sanatını ve siyasetini ustalıkla resmediyor. Pala'nın dili burada biraz daha ağırlaşsa da, atmosfer o kadar güçlü ki sayfalar su gibi akıyor. Özellikle İstanbul'un eski semtlerine özlem duyan diasporadaki okurlar için nostaljik bir okuma sunuyor.

Şah ve Sultan (2010)

Yavuz Sultan Selim ile Şah İsmail arasındaki mücadeleyi, iki hükümdarın gözünden anlatan çarpıcı bir tarihi roman. Pala bu kitapta akademik bilgisini kurguya o kadar doğal yediriyor ki, okurken bir tarih kitabı okuduğunuzu unutup kendinizi 16. yüzyılın savaş meydanlarında buluyorsunuz. Kitabın sonundaki "Çaldıran" bölümü, birçok okura göre Türkçe edebiyatta yazılmış en etkileyici savaş sahnelerinden biri.

Od (2011)

Mevlevilik ve aşk teması etrafında dönen "Od", Pala'nın en duygusal romanlarından biri. Yunus Emre'nin şiirlerinden ilham alan hikâye, bir dervişin içsel yolculuğunu anlatıyor. Dili diğer kitaplarına göre daha sade, bu yüzden İskender Pala'ya yeni başlayacaklar için en uygun kapılardan biri. Almanya'daki bir okurumuz, "Bu kitabı okuduktan sonra Yunus Emre'yi yeniden keşfettim" demişti.

İki Dirhem Bir Çekirdek (2008)

Roman değil, deneme türünde bir eser. Günlük hayatta kullandığımız deyimlerin, atasözlerinin ve kalıplaşmış ifadelerin kökenlerini anlatıyor. "İki dirhem bir çekirdek" sözünün nereden geldiğini, "göz boyamak" deyiminin aslında ne anlama geldiğini öğrenmek isteyenler için eğlenceli bir başucu kitabı. 192 sayfa, kısa bölümler halinde yazılmış; her yaştan okurun keyifle okuyabileceği bir eser.

Aşkname (2015)

Divan edebiyatındaki aşk anlayışını modern bir bakışla yorumlayan "Aşkname", Pala'nın hem akademik hem de popüler yönünü birleştiriyor. Fuzuli'den Şeyh Galip'e, Baki'den Nedim'e kadar divan şairlerinin aşk şiirlerini günümüz Türkçesiyle açıklıyor. Kitap, "aşk"ın yüzyıllar boyunca nasıl değiştiğini görmek isteyenler için bir hazine niteliğinde.

İskender Pala Kitapları Karşılaştırma Tablosu

Hangi kitapla başlayacağınıza karar vermenizi kolaylaştırmak için en popüler altı eserini yan yana koyduk.

Bu tablodan da görüleceği gibi İskender Pala'nın her kitabı farklı bir okuma deneyimi sunuyor. Kendi ilgi alanınıza ve okuma alışkanlığınıza göre seçim yapmanız en doğrusu.

Önerilen Ürünler

Şah ve Sultan | Kapı Yayınları - İskender Pala Bütün Eserleri Dizisi

$29.88$16.11

Satin al

Alev Alatlı ve İskender Pala Seti - 3 Kitap Takım | Turkuvaz Kitap

$106.37$49.01

Satin al

Aşina Güzeller | Kapı Yayınları - İskender Pala Bütün Eserleri Dizisi (İnce Kapak)

$25.11$12.17

Satin al

İskender Pala Armağanı | Kapı Yayınları (Ciltli)

$49.64$24.80

Satin al

Müstesna Güzeller | Kapı Yayınları - İskender Pala Bütün Eserleri Dizisi (İnce Kapak)

$20.89$11.32

Satin al

Hangi İskender Pala Kitabıyla Başlamalı?

İskender Pala okumaya yeni başlayacak biri için en büyük tuzak, en bilinen kitabıyla başlamak. "Babil'de Ölüm İstanbul'da Aşk" her ne kadar çok satmış olsa da, içindeki yoğun tasavvufi ve edebi göndermeler ilk kez okuyan birini yorabilir. Biz Dunyada Kitap olarak okurlarımıza genellikle şu sıralamayı öneriyoruz:

1. İki Dirhem Bir Çekirdek - Dil alışkanlığı kazanmak ve Pala'nın anlatım tarzına ısınmak için en ideal kitap. Kısa bölümler, her gün birkaç sayfa okumaya müsait.
2. Od - Sade dili ve duygusal yoğunluğuyla roman türüne geçiş için mükemmel bir köprü.
3. Babil'de Ölüm İstanbul'da Aşk - Artık Pala'nın üslubuna aşina olduktan sonra bu başyapıta geçebilirsiniz.
4. Katre-i Matem - Daha ağır bir dil ve karmaşık bir kurgu istediğinizde sıra bu kitapta.
5. Şah ve Sultan - Tarihi roman sevenler için final niteliğinde.

Bu sıralama elbette kişisel tercihlere göre değişebilir. Amaç, okuru sıkmadan adım adım Pala'nın dünyasına sokmak. Özellikle yeni okuma alışkanlığı edinmeye çalışan bir yetişkin için bu kademeli geçiş çok daha motive edici oluyor.

İskender Pala'nın Kitapları Neden Bu Kadar Çok Okunuyor?

İskender Pala'yı diğer tarihi roman yazarlarından ayıran en önemli şey, akademik bilgiyi kurguya yedirme becerisi. Çoğu tarihi romanda bilgi paragrafları araya sıkıştırılırken, Pala'da tarih hikâyenin doğal bir parçası haline geliyor. Okur, 16. yüzyıl Osmanlı sarayında gezerken kendini ansiklopedi maddesi okuyormuş gibi hissetmiyor; aksine, karakterlerin gözünden o dönemi yaşıyor.

Bir diğer sebep, divan edebiyatına getirdiği yeni soluk. "Divan şiiri anlaşılmaz" önyargısını kıran kitapları, özellikle üniversite öğrencileri arasında elden ele dolaşıyor. 2019'da bir edebiyat dergisinde yayımlanan ankete göre, İskender Pala okuyan gençlerin %67'si divan şiirine karşı önyargılarının kırıldığını belirtmiş.

Ayrıca Pala'nın kitapları, Türkçe'nin zenginliğini göstermesi açısından da diasporada yaşayan aileler için değerli. Çocuklarına Türkçe'yi sevdirmek isteyen ebeveynler, özellikle "İki Dirhem Bir Çekirdek" ve "Aşkname" gibi eserleri tercih ediyor. Kanada'dan bir okurumuz, "13 yaşındaki oğlumla her akşam bir deyim okuyoruz, hem Türkçesi gelişiyor hem de kültürümüzü öğreniyor" demişti.

Yurt Dışında İskender Pala Kitaplarına Nasıl Ulaşılır?

İskender Pala'nın kitapları Türkiye'deki büyük yayınevlerinden (KAşina Güzeller Kapı Yayınları İş Bankası Kültür Yayınları) çıkıyor. Yurt dışındaki kitapçılarda bulmak neredeyse imkânsız. Amazon'da zaman zaman listeleniyor ama stoklar hızla tükeniyor ve fiyatlar 30-40 dolara kadar çıkabiliyor. Biz Dunyada Kitap olarak tüm İskender Pala kitaplarını doğrudan Türkiye'den temin edip dünyanın her yerine gönderiyoruz. 50 dolar üzeri siparişlerde kargo ücretsiz, dilerseniz set halinde de alabilirsiniz.

Özellikle "Şah Ve Sultan Kapı" ile "Katre-i Matem"in birlikte alındığı ikili setler çok talep görüyor. Bu iki kitap toplamda yaklaşık 38 dolar tutuyor, yanına bir "İki Dirhem Bir Çekirdek" eklediğinizde kargo bedavaya geliyor. Küçük bir hesapla, üç kitap için 55 dolar civarı bir bütçeyle eksiksiz bir İskender Pala koleksiyonu başlatabilirsiniz.