Yedi Guzel Adam: Kitap Inceleme

9 dk okuma

Almanya'dan bir okurumuz gecen hafta aradi. "Oglum 14 yasinda, Turkcesi harika ama siirle arasi yok. Ona bizim sairleri nasil sevdirebilirim?" Cevap aslinda tek bir kitapta sakli: Yedi Guzel Adam. Besir Ayvazoglu'nun bu eseri, yedi buyuk sairi sohbet eder gibi okura tanitiyor; ustelik akademik bir metin gibi degil, bir roman akiciliginda.

Biz Dunyada Kitap olarak, Turkce'nin kapilarini diaspora cocuklarina acacak en dogru eserleri secmeye calisiyoruz. Bu incelemede Yedi Guzel Adam'in neden kutuphanenizde mutlaka yer almasi gerektigini, hangi sairleri hangi yonleriyle ele aldigini ve ABD'den Avustralya'ya siparis surecinde nelere dikkat etmeniz gerektigini konusacagiz. Ayrica kitabi kullanarak cocugunuzla birlikte uygulayabileceginiz bir okuma plani da paylasacagiz.

Yedi Guzel Adam Kitabi Nedir?

Yedi Guzel Adam, Besir Ayvazoglu'nun 2010 yilinda Otuken Nesriyat'tan cikan, modern Turk edebiyatinin yedi kilit sairini mercek altina alan biyografik bir deneme kitabidir. Eser, her biri ayri bir donemin sesini tasiyan Mehmed Akif Ersoy, Yahya Kemal Beyatli, Ahmet Hasim, Necip Fazil Kisakurek, Nazim Hikmet, Cahit Sitki Taranci ve Orhan Veli Kanik'i tek tek isler. Akademik bir siralama yapmaz; sairlerin insan yanlarini, yasadiklari donemin atmosferini ve siirlerinin arkasindaki hikayeleri merkeze alir.

Kitap, yurt disinda yasayan Turk aileler icin bir hazine. Almanya'da dogmus, Turkceyi sadece evde konusan bir gencin Orhan Veli'nin "Istanbul'u dinliyorum" dizesini duydugundaki saskinligi dusunun. Yedi Guzel Adam, tam da bu tur bulusmalari planlayan bir rehber. Wikipedia'daki kitap sayfasi da eserin kapsamini ozetler nitelikte. Ayvazoglu, her sairin hayatini anlatirken o donemin Istanbul'unu, kahvehanelerini, dergilerini ve siyasi atmosferini de okura tasiyor. Boylece okur sadece bir sairi degil, bir devri tanimis oluyor.

Kitabin en guclu yani, sairleri birer insan olarak sunmasi. Mehmed Akif'in veterinerligi, Yahya Kemal'in Paris yillari, Nazim Hikmet'in hapishane gunleri gibi detaylar, genclerin "sair" kavramini ezberlenmis dizelerden cikarip yasayan bir insanla eslestirmesini sagliyor. Bu yonelim, ozellikle siirden uzak duran gencler icin kopru gorevi goruyor.

Kitapta Anlatilan 7 Sair Kim?

Ayvazoglu, sectigi yedi ismi dogum sirasina gore degil, edebiyat tarihimizdeki agirliklarina gore siralar. Ilk bolum Mehmed Akif'le baslar; Istiklal Marsi sairinin idealist kisiligi ve halkla kurdugu bag on plandadir. Akif'in Misi'daki surgun yillari ve Safahat'i yazarken yasadigi yoksulluk, bolumun en carpici anilarindan. Ardindan Yahya Kemal'in Istanbul tutkusu, Ahmet Hasim'in melankolisi, Necip Fazil'in ruh arayislari ve Nazim Hikmet'in memleket sevdasi birer hikaye gibi akar. Son iki bolum Cahit Sitki ve Orhan Veli'ye ayrilmistir; bu iki sair, genc okurun en kolay tutunacagi limanlardir.

Eser, her sair icin yaklasik 30-35 sayfa ayirir. Bu sayfalarda dogum tarihleri, aile cevreleri ve aldiklari egitimler kuru bilgi olarak verilmez; bir ani, bir mektup ya da bir gazete kuprisiyle canlandirilir. Ornegin Cahit Sitki'nin 1946'da yazdigi "Otuz Bes Yas" siirinin yazilis oykusu, kitabin en dokunakli satirlari arasindadir. Bu yaklasim, siiri sadece bir ders konusu olarak goren diaspora genclerine edebiyatin sicakligini hissettirir.

Her sairin bolumu, o sairin en bilinen 2-3 siiriyle biter. Orhan Veli bolumunde "Istanbul'u Dinliyorum" un yani sira "Anlatamiyorum" da yer alir. Necip Fazil bolumunde "Kaldirimlar" mutlaka vardir. Bu siir ornekleri, gencin kitabi okur okumaz dogrudan siirle karsilamasini saglar. Boylece biyografi ve siir birbirini besler.

Kitabin Yazari Besir Ayvazoglu Hakkinda

Besir Ayvazoglu (1953), edebiyat tarihi ve biyografi alaninda Turkiye'nin en uretken isimlerinden biridir. Daha once "Peyami: Hayati, Sanati, Felsefesi, Drami" ve "Necip Fazil Kisakurek: Sair ve Dava Adami" gibi kapsamli eserler kaleme almis, biyografik anlatimi belgelerle zenginlestiren kendine has bir uslup gelistirmistir. Otuken Nesriyat'in resmi sayfasi eserin yayin bilgilerini sunar.

Ayvazoglu'nun en buyuk basarisi, agir edebiyat elestirisini herkesin okuyabilecegi bir sohbet kivamina getirmesidir. Bir aksam yemeginde dostlarina sairleri anlatan biri gibi yazar. Bu da Yedi Guzel Adam'i sadece edebiyat ogrencilerinin degil, Tayvan'dan alisveris yapan bir dedenin ya da Londra'da kitap arayan bir lise ogrencisinin raflarinda tutacagi bir kitap haline getirir. Yazar, dipnotlari ve kaynaklari metnin icine yedirir; okur hicbir zaman akademik bir rapor okudugunu hissetmez.

Ayvazoglu'nun biyografi anlayisinda "belge" onemlidir. Bir ani, bir mektup, bir fotograf karesi... Bunlar sairin yasamini somutlastirir. Kitapta her bolumun basinda sairin kisa bir kronolojisi verilir; bu da gencler icin zaman cizelgesi gorevi gorur. Yazar ayrica sairler arasindaki iliskilere de deginir: Ornegin Yahya Kemal'in Necip Fazil uzerindeki etkisi ya da Nazim Hikmet ile Orhan Veli arasindaki kusak farki gibi baglantilar, edebiyat tarihini bir butun olarak gormeyi saglar.

Yedi Guzel Adam Neden Okunmali?

Yurt disinda buyuyen bir cocugun anadiliyle bagi okuma yoluyla guclenir. Ancak agir bir roman ya da eski sozcuklerle dolu bir siir kitabi, onu tam tersi yone itebilir. Yedi Guzel Adam, ortaokul cagindan itibaren zevkle okunabilecek sadelikte bir Turkceyle yazilmistir. Her bolumun sonunda o saire ait 2-3 siir ornegi verilmesi, siirle tanismayi dogal bir akisa cevirir.

Kitabi, cocuguna Turk sairlerini tanitmak isteyen her ebeveyn bir basucu rehberi olarak gorebilir. Almanya'da yasayan bir annenin, "Kizim Melih Cevdet'i sordu, anlatamadim" diye dert yanmasina karsilik Yedi Guzel Adam, tam da bu boslugu dolduruyor. Eser, sadece yedi sairi degil, bir donemin Istanbul'unu, kahvehanelerini, mecmualarini da getiriyor gozunuzun onune. Bu nostalji dozu, diaspora okurunda hem huzun hem de aidiyet uyandiriyor.

Daha da onemlisi, kitap genc okura "ben de bir sey anlatabilirim" hissi veriyor. Sairlerin de genc oldugu, hata yaptigi, asik oldugu, aclik cektigi anlatiliyor. Bu insanlik, siiri ulasilmaz bir sanattan cikarip arkadas sohbetine donusturuyor. Ebeveyn olarak bu kitabi okuduktan sonra cocugunuzla "sen olsaydin hangi sairin arkadasi olmak isterdin?" gibi sorular sorabilirsiniz. Boylece kitap, aile ici bir kultur sohbetinin kapisini acar.

Kitap ozet ve yorumlari bolumumuzde benzer rehberlere ulasabilir, cocugunuzun yasina ve ilgisine uygun diger eserleri kesfedebilirsiniz.

Icerik ve Bicim: Yapisi ve Dili

Kitap 320 sayfadir ve ciltli olarak basilir. Her bolum kendi icinde bagimsizdir; yani sirayla okumak zorunda degilsiniz. Gencin ilgisini cekecek bir isim secip dogrudan o bolumden baslamak mumkundur. Orhan Veli'yle acilan bir kapi, Cahit Sitki'ya, oradan Nazim'a uzanabilir. Bu esneklik, ozellikle okumaya mesafeli gencler icin buyuk avantaj.

Ayvazoglu'nun dili, Istanbul Turkcesinin kivrakligini tasir. Eski kelimeler yer aldiginda hemen yaninda gunumuz karsiligi veya bir dipnotla aciklanir. Bu yonuyle, Turkceyi ikinci dil olarak okuyan gencler icin bile anlasilirdir. Sayfa kenar bosluklarinin genis tutulmasi not almayi kolaylastirir; bir okurumuzun bize gonderdigi fotografta kitabin kenarlarina yapistirdigi renkli post-it'leri gormustuk.

Kapak tasarimi da dikkat ceker: yedi farkli siluet, Istanbul siluetiyle birlikte minimalist bir kompozisyon olusturur. Kitabin sonunda dizin bulunmasi, aradiginiz sair veya siir basligini hizla bulmanizi saglar. Ayrica her bolumun basinda sairin dogum olum tarihleri ve onemli eserlerinin listesi yer alir. Bu yapi, kitabi ayni zamanda bir basvuru kaynagina donusturur.

Diaspora Cocuklarina Turk Siirini Sevdirmenin Yollari

Bu kitabi cocugunuza verip "oku" demekle is bitmez. Ebeveyn olarak ufak dokunuslarla kitabi bir kesif oyununa cevirebilirsiniz. Mesela her hafta bir sair secip o sairin bir siirini mutfak panosuna asin. Ardindan ailece Yedi Guzel Adam'dan o sairin bolumunu okuyun. Cocuk, once siiri gorup sonra arkasindaki adami taniyinca edebiyat birden canlanir.

Bir baska fikir: Sairlerin dogdugu sehirleri haritada isaretleyin. Mehmed Akif'in Istanbul'u, Yahya Kemal'in Uskup'u, Necip Fazil'in Maras'i... Bu harita, evinizin duvarinda bir kultur panosu haline donusur. Sydney'deki musterimizin 12 yasindaki oglu, bu yontemle Yahya Kemal'in "Sessiz Gemi" siirini ezberlemis ve okulun cok kulturluluk gununde okumustu.

Daha yapisal bir plan istiyorsaniz, asagidaki adimlari uygulayin:

1. Kisa bir tanisma turu yapin: Cocugunuza kitaptaki yedi sairin isimlerini gosterin ve her birinin en meshur dizesini okuyun. Hangisi hosuna giderse o bolumden baslayin.
2. Haftalik aile okumasi: Her Pazar aksami 20 dakika ayirin. Once cocuk sairin bolumunu sessizce okusun, sonra siz ayni bolumu sesli okuyun. Sesli okuma, kelimelerin telaffuzunu guclendirir.
3. Siir gunlugu tutun: Cocugunuz her bolumden sonra en cok begendigi dizeyi bir deftere yazsin. Yanimiza o dize hakkinda iki cumle yazsin. Dort hafta sonunda ortaya kisisel bir antoloji cikar.
4. Ailece siir dinletisi düzenleyin: Ay sonunda herkes bir sair secip onun bir siirini sesli okusun. Bu etkinlik, hem Turkce konusma becerisini gelistirir hem de aile bagi kurar.

50 dolar ustu alisverislerinizde gecerli ucretsiz kargo avantajiyla Yedi Guzel Adam'in yanina Cahit Sitki'nin siir kitabini da ekleyebilirsiniz. Kargo kosullari icin kargo politikasi sayfamiza bakmaniz yeterli.

Benzer Kitaplarla Karsilastirma

Yedi Guzel Adam'i daha iyi degerlendirebilmek icin piyasadaki uc benzer eserle yan yana koyduk:

Tabloda goruldugu uzere Yedi Guzel Adam, hem kapsami hem dili sayesinde diaspora cocuklarina en uygun secenek olarak one cikiyor. Ne cok akademik ne de cok yuzeysel; tam kivaminda.

Ayrica bu tablo, yalnizca bilgi vermekle kalmiyor; ebeveynler icin bir secim rehberi gorevi goruyor. Cocugunuz lise duzeyindeyse Mehmet Kaplan'in eseri daha uygun olabilir. Ancak ortaokul cagindaki bir gence, akademik tahliller bogucu gelir. Yedi Guzel Adam ise bu yas grubunun merakini canli tutar.

4 Haftalik Okuma Plani: Yedi Sairi Ailece Kesfedin

Yedi Guzel Adam'i bir aile etkinligine donusturmek icin asagidaki tabloyu kullanabilirsiniz. Her hafta iki sair isleyerek dört haftada kitabin tamamini bitirebilirsiniz. Bu plan, ozellikle yaz tatilleri veya okul tatilleri icin idealdir.

Bu plan, cocugun sadece kitabi okumasini degil, ayni zamanda sairlerin yasadigi donemle ilgili merak uyandirmasini hedefler. Her haftanin sonunda kisa bir sohbet yaparak "en cok hangi hikaye seni etkiledi?" diye sorabilirsiniz. Boylece kitap, bir ders degil bir paylasim araci haline gelir.

Son Soz: Bu Kitap Neden Kutuphanenizin Demirbasi Olmali?

Yedi Guzel Adam, bir edebiyat kitabindan cok daha fazlasi. Yurt disinda buyuyen bir cocuga, dedelerinin dilindeki siirleri ogretmenin en zarif yolu. Her sayfasinda bir dizeye, bir aniya, bir Istanbul sabahina rastlayacaginiz bu eser, Turkce'nin sicakligini evinize tasir.

Besir Ayvazoglu'nun titiz arastirmaciligi ve sade anlatimi sayesinde, edebiyatla arasina mesafe girmis herkes bu kitapta kendine bir kopru bulur. Biz Dunyada Kitap olarak, bu kopruyu sizinle paylasmaktan mutluluk duyuyoruz. Cocugunuzun kutuphanesinde bir gun bu kitabi gorup "baba, bu sairler ne kadar farkliymis" demesinden daha guzel ne olabilir? Simdi bu kitabi siparis edin ve ailece siir dolu bir yolculuga cikin.